Rozdzielność majątkowa a podział majątku – czym to się różni?

W związku z ostatnimi doświadczeniami z sali sądowej, gdzie wyraźnie dało się zauważyć, że strona Pozwana zupełnie nie orientowała się czym różni się sprawa o rozdzielność majątkową od sprawy o podział majątku, postanowiłam skreślić kilka słów w nadziei, że pomogą one w przystępny sposób wyjaśnić na czym polega podstawowa różnica między rozdzielnością majątkową a podziałem majątku a w przyszłości może i „zaoszczędzą” niektórym z Państwa trudnych chwil na sali sądowej, jakich niewątpliwie doświadczyła strona przeciwna w jednej z prowadzonych przez mnie spraw.

Otóż, rozdzielność majątkowa stanowi jeden z ustrojów majątkowych małżeńskich, który reguluje sposób rozporządzania majątkiem męża i żony. Przeciwieństwem rozdzielności jest ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, który najczęściej istnieje w czasie trwania małżeństwa. O tym na czym dokładnie polega rozdzielność majątkowa oraz jak można ją ustanowić przeczytacie Państwo w innych moich artykułach, pt.: Czym jest rozdzielność majątkowa? oraz Kiedy powstaje rozdzielność majątkowa?

W tym miejscu przypomnę tylko, że z chwilą ustanowienia rozdzielności majątkowej istnieją już tylko majątki męża i żony, nie ma natomiast majątku wspólnego małżonków, który istniał w ustroju wspólności majątkowej.

Najczęściej małżonków wiąże ustrój wspólności majątkowej, w którym obok majątków odrębnych męża i żony istnieje majątek wspólny małżonków. O tym co wchodzi w skład majątku wspólnego przeczytacie Państwo w artykule: Co wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków?

Najprościej rzecz ujmując podział majątku dotyczy kwestii rozdzielenia między małżonkami (lub byłymi małżonkami) ich wspólnego dorobku, który wypracowali w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej (najczęściej w czasie trwania małżeństwa).

Aby móc dokonać podziału majątku wspólnego małżonkowie muszą uzyskać najpierw rozdzielność majątkową. Nie jest bowiem dopuszczalne dzielenie się majątkiem wspólnym w czasie trwania ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. A zatem śmiało można powiedzieć,  że rozdzielność majątkowa otwiera drogę do dokonania podziału majątku wspólnego.

Jeśli pomiędzy małżonkami panuje zgoda, to możliwe jest uzyskanie rozdzielności majątkowej oraz sprawne dokonanie podziału majątku wspólnego na drodze umowy spisanej u notariusza. Jeżeli jednak małżonkowie pozostają w konflikcie, najczęściej o rozdzielność majątkową a następnie podział majątku walka toczy się w sądzie.

I tu powstaje zamieszanie, gdyż wiele osób myli sprawy o ustalenie rozdzielności majątkowej ze sprawami o podział majątku wspólnego, które to sprawy dotyczą zupełnie innych kwestii.

I tak, o ile małżonkowie nie mają prawomocnego rozwodu lub separacji i nadal łączy ich ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, konieczne staje się wytoczenie w pierwszej kolejności sprawy o ustanowienie rozdzielności majątkowej.

Sprawę o ustanowienie rozdzielności majątkowej wnosi się do wydziału rodzinnego sądu rejonowego, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli oczywiście któryś z małżonków stale tam jeszcze przebywa. Pozew o ustanowienie rozdzielności należy opłacić kwotą 200 zł, a w piśmie wskazać z jakich to ważnych powodów wnosimy o ustanowienie rozdzielności majątkowej (o ważnych powodach przeczytacie Państwo w artykule, pt.: Sądowe ustanowienie rozdzielności majątkowej z ważnych powodów) oraz oznaczyć datę z jaką prosimy Sąd o ustalenie rozdzielności majątkowej. Data ta jest o tyle ważna, że będzie stanowiła moment, do którego będzie istniał między małżonkami ustrój wspólności majątkowej, a tym samym moment, mówiący o tym, które składniki majątku małżonków będą podlegały ew. podziałowi, a które już nie. W sprawie o rozdzielność majątkową – podobnie jak w sprawie o podział majątku – można składać różne wnioski dowodowe, w tym z dokumentów jak i z zeznań świadków. Co do zasady dowody te powoływane są jednak na zupełnie inne okoliczności. Przy ustalaniu rozdzielności majątkowej dla Sądu liczą się bowiem okoliczności warunkujące możliwość ustalenia między małżonkami samej rozdzielności, a nie szczegółowe rozliczenia składników majątku wspólnego stron. Sprawa o rozdzielność majątkową – w przeciwieństwie do sprawy o podział majątku wspólnego – nie ma co do zasady na celu ustalenia szczegółowego składu majątku wspólnego stron, wartości poszczególnych składników ani ich losu.

Jeśli uzyskamy już prawomocne orzeczenie rozdzielności majątkowej, wówczas możemy przejść do etapu II jakim jest podział majątku wspólnego. Sprawy o podział majątku wspólnego rozpoznają wydziały cywilne w sądach rejonowych (ale możliwe jest również dokonanie podziału majątku w sprawie o rozwód). Wniosek o podział majątku należy opłacić w kwocie 1.000 zł (ew. 300 zł jeżeli mamy zgodny projekt podziału). W piśmie wskazujemy co wchodzi w skład majątku wspólnego, jaka jest wartość poszczególnych składników i w jaki sposób chcielibyśmy je podzielić. W tej sprawie możemy także dochodzić rozliczenia nakładów i wydatków poniesionych przez nas na majątek wspólny. W przeciwieństwie jednak  do sprawy o rozdzielność majątkową powołane tu dowody mają służyć szczegółowemu ustaleniu składu majątku wspólnego, wartości poszczególnych składników, miejsca ich położenia, itp.

Z uwagi na fakt, że sprawy o rozdzielność majątkową są zupełnie innymi sprawami od spraw o podział majątku wspólnego, a co za tym idzie inne są okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia w każdej z tych spraw, warto jest już wcześniej zapewnić sobie wsparcie adwokata, który z pewnością pomoże w poprowadzeniu każdej z wymienionych tu spraw i wytłumaczy niezrozumiałe zawiłości proceduralne, z którymi możecie się Państwo zetknąć na sali rozpraw.